آرماتورها قطعاتی تغییر شکل یافته از میلگرد هستند که به صورت شبکهای در بتن مسلح قرار میگیرند. نقش اصلی آنها تقویت نیروهای کششی درون بتن و در نتیجه افزایش استحکام و مقاومت کلی سازه است. استفاده از میلگردهای آجدار، اتصال بهتری بین میلگرد و بتن ایجاد میکند. این مقاله به بررسی انواع مفتول آرماتوربندی، از جمله سیم آرماتوربندی تسمهای و فابریک میپردازد.
آرماتوربندی، مرحلهای حیاتی در ساخت ساختمان است که با قرار دادن میلگردها و اتصال آنها به یکدیگر (با استفاده از بستهای فلزی یا جوش سرد) قبل از بتنریزی، مقاومت کششی بتن در برابر نیروهای خارجی را افزایش میدهد. آرماتورها تنوع زیادی دارند و هر نوع آنها ویژگیهای منحصر به فردی دارد. مفتول آرماتوربندی، جزء جداییناپذیر صنعت ساختمانسازی است و دارای انواع مختلفی میباشد.
انواع مفتول آرماتوربندی
در ادامه به معرفی انواع مفتول آرماتوربندی میپردازیم:
مفتول آرماتوربندی تسمه ای
مفتول آرماتوربندی تسمهای، نوعی آرماتور از مفتولهای فولادی است که در ساختوسازهای بتنی به کار میرود. این مفتولها با قطر مشخصی تولید شده و به صورت تسمهای در سازهها بهکار میروند. انعطافپذیری و قابلیت تنظیم شکل آن، این نوع مفتول را برای سازههایی با خم و پیچشهای مختلف مناسب میکند.
مفتول آرماتوربندی تسمهای در طی فرآیندی شامل نورد، عملیات حرارتی و کشش ساخته میشود. در مقایسه با دیگر انواع مفتول، مقاومت آن چندان بالا نیست اما به دلیل قیمت پایینتر و دسترسی آسانتر، کاربرد گستردهای دارد.
مفتول آرماتوربندی فابریک
مفتول آرماتوربندی، از مفتولهای فولادی است که به صورت قطعات منفرد برای استفاده در سازههای بتنی تولید و عرضه میشود. این قطعات شامل انواع مختلفی از مفتولهای فولادی با اندازهها و ابعاد گوناگون هستند. براساس طراحی و نیازهای سازه، این مفتولها به صورت مجزا یا در قالب ماژولهای پیشساخته، در محل نصب شده و آماده بتنریزی میشوند.
مفتول سیاه
این سیم که با نامهای مفتول آنیلشده نیز شناخته میشود کاربرد گستردهای در بستهبندی، قالببندی، ساخت انواع مفتول گالوانیزه، آرماتوربندی و موارد دیگر دارد. روش تولید آن بدین صورت است که ابتدا میلگردهای کلافشده با شمارههای 5.5 تا 8 در دمای 800 تا 900 درجه سانتیگراد، در دستگاههای کشش و نورد سرد به قطرهای 1.2 تا 6 میلیمتر کاهش مییابند. سپس به صورت کلافهای 15 تا 20 کیلویی دسته بندی میشوند. در نهایت، این مفتولها در کورههای آنیل، در شرایط خلاء حرارت داده شده و به تدریج به دمای اولیه بازمیگردند.
مفتول گالوانیزه
مفتول گالوانیزه که به آن مفتول سفید نیز گفته میشود از طریق فرایند گالوانیزاسیون تولید میشود. در این فرایند، مفتول با یک لایه نازک از روی پوشش داده میشود تا در برابر زنگ زدگی و خوردگی محافظت شود.
این ویژگی باعث میشود که مفتول گالوانیزه دارای مقاومت بالایی در برابر عوامل جوی و محیطی باشد. مفتول گالوانیزه به دلیل ویژگیهای منحصر به فردش، به ویژه در افزایش امنیت و ایجاد حصار، در بسیاری از باغها و مناطق مرطوب کاربرد دارد. این نوع مفتول با توجه به مقاومت بالایش، به عنوان بست برای اتصال مؤثر مصالح ساختمانی نیز استفاده میشود و میتواند به عنوان حفاظ برای پنجرهها عمل کند.
به طور کلی، مفتول گالوانیزه بیشتر در پروژههای ساختمانی و صنایع فلزی کاربرد دارد در حالی که مفتول آرماتوربندی عمدتاً برای تقویت سازههای بتنی مورد استفاده قرار میگیرد. انتخاب بین این دو نوع مفتول بستگی به نیاز خاص پروژه و شرایط محیطی دارد.
مفتول مسوار
مفتول مسوار به دلیل به کار رفتن مس در ساخت آن به این نام خوانده میشود. در فرآیند مسوار کردن مفتول، ابتدا مفتول با توجه به قطر مورد نیاز کشیده میشود. مرحله بعدی چربیزدایی از سطح مفتول است تا رسوبات و چربیها از بین بروند. با این حال، ممکن است لکههایی از زنگ، سولفاتها، و کلریدها بر جای بماند. اگر این مواد پاک نشوند، هنگام عبور از وان مس، لکههای سیاه روی مفتول ایجاد شده و موجب اختلال در آبکاری میشوند. مرحله کلیدی، پوششدهی مفتول با سولفات مس است. پس از این مرحله، فرایند جمعآوری و کشش نهایی انجام میشود.
سیمهای مسی مفتولی به دلیل هدایت الکتریکی بالا و مقاومت پایین، انتخاب مناسبی برای کاربردهای الکتریکی هستند. سیمهای افشان، به خاطر انعطافپذیری بالا برای فضاهای محدود و اتصالات متحرک مناسباند. سیمهای مفتولی روکشدار پیویسی، مقاومت بیشتری در برابر عوامل خارجی دارند. انتخاب سیم مناسب، نیازمند در نظر گرفتن فاکتورهایی چون هدایت، مقاومت، انعطافپذیری، استحکام و دوام در برابر محیط است.
مفتول ضد زنگ
فولاد زنگنزن، آلیاژی از آهن و کروم است که با مقدار کنترلشده کربن تولید میشود. این خانواده از فولادها که حداقل 11 % کروم دارند، مهمترین ویژگیشان، مقاومت فوقالعاده در برابر خوردگی است. افزایش کروم فراتر از 11 % سبب تشکیل یک لایه محافظ و خنثی بر روی سطح میشود. هرچه میزان کروم بیشتر باشد، این لایه محافظ قویتر خواهد بود. عناصر دیگر مانند مولیبدن و نیتروژن نیز به تقویت لایه محافظ و افزایش مقاومت به خوردگی کمک میکنند. اگر این لایه محافظ آسیب ببیند یا برداشته شود، در حضور اکسیژن و آب، به طور خودکار دوباره تشکیل خواهد شد.
مفتول پرکربن
فولاد پرکربن به دلیل میزان بالای کربن، مقاومت بالایی در برابر سایش دارد. این ویژگی آن را برای تولید تیغههای برش، تیغه اره و انواع فنر مناسب ساخته است اما وجود کربن بالا، قابلیت جوشپذیری این نوع فولاد را بسیار محدود میکند. میزان کربن موجود، عامل اصلی تعیینکننده استحکام و سختی این فولاد محسوب میشود. فولاد فنر پرکربن در ابعاد استاندارد صنعتی و یا با توجه به نیاز مشتری عرضه میشود.
انتخاب مفتول آرماتوربندی مناسب
انتخاب سیم مفتول مناسب برای هر کاربرد، نیازمند توجه به نکات کلیدی است. نخست، انتخاب سیم با مقاومت و قطر مناسب برای وظیفه مورد نظر ضروری است. برای مصارف سنگینتر، مانند کاربردهای صنعتی یا ساختمانی، سیمهای با قطر و مقاومت به کشش بالاتر توصیه میشود. نوع ماده تشکیلدهنده سیم نیز مهم است. برای کاربردهای برقی، مس بهترین گزینه به شمار میرود در حالی که آلومینیوم برای سیمکشیهای سبکتر مناسبتر است.
علاوه بر این، مقاومت سیم در برابر شرایط محیطی، مانند رطوبت و خوردگی باید در نظر گرفته شود. برای محیطهای مرطوب، استفاده از سیم مقاوم به رطوبت و خوردگی الزامی است. در نهایت، انعطافپذیری سیم مفتول نیز باید با نیازهای کاربردی هماهنگ باشد. توجه به معرفی انواع مفتول آرماتوربندی، انتخاب صحیح سیم مفتول را تضمین کرده و از مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری میکند.