مفتول های فولادی در ساختمان سازی برای کارهای مختلفی استفاده می شوند و نوع محصول باید با شرایط اجرا هماهنگ باشد. مفتول آرماتوربندی برای اتصال و ثابت نگه داشتن میلگردها در زمان اجرای شبکه آرماتوری استفاده می شود، در حالی که سیم نجاری یا سیم قالب بندی در بازار معمولا برای برخی عملیات قالب بندی، بسته بندی یا کارهای اجرایی مورد استفاده قرار می گیرد.
شباهت این محصولات در استفاده از مفتول فولادی به عنوان ماده اولیه باعث شده است که گاهی در بازار با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. با این حال، مشخصات فنی، قطر، نرمی، شکل عرضه و کاربرد مورد انتظار از محصول باید هنگام انتخاب بررسی شود. در ادامه تفاوت مفتول آرماتوربندی و سیم نجاری را از جنبه کاربرد و مشخصات بررسی می کنیم.
مفتول آرماتوربندی چیست؟
مفتول آرماتوربندی یک مفتول فولادی است که برای بستن میلگردها در محل تقاطع آنها استفاده می شود. این مفتول معمولا باید قابلیت خم شدن، پیچش و گره خوردن داشته باشد تا بتواند شبکه آرماتوری را پیش از بتن ریزی و هنگام اجرای بتن در موقعیت تعیین شده نگه دارد. مفتول آرماتوربندی بخشی از سیستم سازه ای بتن مسلح محسوب نمی شود و وظیفه آن تحمل بار اصلی سازه نیست. نقش این محصول، تثبیت میلگردها و جلوگیری از جابه جایی آنها در فرآیند اجرای آرماتوربندی است. منابع فنی نیز مفتول آرماتوربندی را معمولا از فولاد کم کربن و نرم معرفی می کنند که انعطاف لازم برای بستن میلگرد را دارد.
برای آشنایی کامل با مشخصات این محصول می توانید به صفحه مفتول آرماتوربندی مراجعه کنید.
سیم نجاری یا سیم قالب بندی چیست؟
اصطلاح سیم نجاری در بازار آهن و مصالح می تواند برای مفتول های مورد استفاده در برخی کارهای اجرایی به کار رود و در بعضی بازارها نیز از عنوان سیم قالب بندی استفاده می شود. به همین دلیل نمی توان فقط بر اساس نام محصول، قطر، جنس یا کاربرد مشخصی را برای تمام محصولات با این عنوان در نظر گرفت.
در خرید این محصول باید مشخصات واقعی آن مانند قطر، میزان نرمی، نوع بسته بندی و کاربرد مورد انتظار از فروشنده پرسیده شود. اگر محصول برای عملیات قالب بندی یا بستن قطعات استفاده می شود، قابلیت خم شدن و تحمل پیچش در محل اتصال اهمیت دارد. به همین دلیل، عنوان «سیم نجاری» به تنهایی معیار فنی کافی برای مقایسه با مفتول آرماتوربندی نیست.
تفاوت مفتول آرماتوربندی و سیم نجاری
مهم ترین تفاوت این دو محصول به کاربرد مورد انتظار و مشخصات تولیدی آنها مربوط می شود. مفتول آرماتوربندی برای بستن میلگرد طراحی و عرضه می شود و نرمی و قابلیت گره خوردن در آن اهمیت زیادی دارد. سیم نجاری یا قالب بندی ممکن است برای عملیات اجرایی دیگری عرضه شود و مشخصات آن بر اساس همان کاربرد تعیین شود. بنابراین نمی توان گفت هر سیم نجاری از نظر فنی دقیقا معادل مفتول آرماتوربندی است. برای مقایسه این دو محصول باید چند ویژگی بررسی شود:
کاربرد
مفتول آرماتوربندی برای اتصال میلگردها در شبکه آرماتوری استفاده می شود. هدف از این اتصال، ثابت نگه داشتن میلگردها در موقعیت مشخص تا زمان بتن ریزی است. سیم نجاری یا قالب بندی بر اساس نوع محصول می تواند در کارهای اجرایی و قالب بندی مورد استفاده قرار گیرد. کاربرد دقیق آن باید هنگام خرید مشخص شود.
نرمی و قابلیت پیچش
مفتول آرماتوربندی باید قابلیت پیچش و گره خوردن داشته باشد. اگر مفتول در زمان بستن میلگرد به آسانی ترک بخورد یا بشکند، اجرای اتصال با مشکل مواجه می شود. در منابع فنی مرتبط با اجرای آرماتور نیز استفاده از مفتول فولادی نرم و انعطاف پذیر برای بستن میلگردها مورد اشاره قرار گرفته است. در سیم نجاری یا قالب بندی، میزان نرمی باید متناسب با کاربرد محصول بررسی شود و نمی توان یک مقدار ثابت را برای تمام انواع آن در نظر گرفت.
قطر
قطر مفتول آرماتوربندی عدد ثابتی برای تمام محصولات و پروژه ها نیست. قطر انتخابی می تواند با توجه به نوع محصول، روش اجرا، اندازه میلگردها و شرایط کار تعیین شود. بنابراین عبارت هایی مانند «مفتول آرماتوربندی همیشه ۱.۵ میلی متر است» از نظر فنی دقیق نیست. در استاندارد ASTM A853 نیز مفتول فولاد کربنی برای کاربرد عمومی می تواند در شرایط تولید مختلف مانند کشش سخت یا آنیل شده عرضه شود و مشخصات محصول بر اساس سفارش و الزامات آن تعیین می شود. سیم نجاری یا قالب بندی نیز ممکن است در قطرهای مختلف عرضه شود و انتخاب آن باید بر اساس کاربرد واقعی انجام شود.
شکل عرضه
مفتول های فولادی مورد استفاده برای آرماتوربندی معمولا به صورت کلاف یا حلقه عرضه می شوند تا امکان باز کردن و استفاده از مفتول در محل پروژه وجود داشته باشد. وزن کلاف، نحوه بسته بندی و طول مفتول قابل استفاده می تواند بین محصولات مختلف متفاوت باشد و هنگام خرید باید از فروشنده استعلام شود.
آیا مفتول آرماتوربندی همان مفتول سیاه است؟
مفتول آرماتوربندی در بازار ایران معمولا با مفتول سیاه آنیل شده شناخته می شود، اما این دو عنوان را نباید بدون توجه به مشخصات محصول کاملا مترادف دانست. «مفتول سیاه» به وضعیت ظاهری و نوع سطح مفتول اشاره دارد و «مفتول آرماتوربندی» عنوانی مرتبط با کاربرد محصول است. مفتول سیاه می تواند در کاربردهای مختلف تولید شود و هر مفتول سیاه الزاما برای آرماتوربندی مناسب نیست. برای استفاده در آرماتوربندی، نرمی، قابلیت پیچش، یکنواختی قطر و کیفیت سطح اهمیت دارد.
مفتول آرماتوربندی چگونه تولید می شود؟
تولید مفتول فولادی معمولا با آماده سازی ماده اولیه و عملیات کشش برای رسیدن به قطر مورد نظر انجام می شود. در فرآیند کشش، مفتول از داخل دوزه عبور می کند و قطر آن کاهش پیدا می کند. مقدار کاهش قطر و تعداد مراحل کشش به مشخصات ماده اولیه و محصول نهایی بستگی دارد. پس از کشش، عملیات حرارتی در صورت نیاز می تواند برای تنظیم خواص مکانیکی مفتول انجام شود. آنیلینگ می تواند بخشی از اثرات سخت شدگی ناشی از تغییر شکل را کاهش دهد و شکل پذیری مفتول را افزایش دهد.
استاندارد ASTM A853-19 نیز برای مفتول فولاد کربنی عمومی، شرایطی مانند hard drawn، annealed in process و annealed at finish size را به رسمیت می شناسد. این موضوع نشان می دهد که نمی توان یک دمای ثابت را به عنوان شرایط عمومی تولید تمام مفتول های آرماتوربندی تعیین کرد. بنابراین ادعای اینکه تمام مفتول های آرماتوربندی در کوره دقیقا تا دمای ۹۰۰ درجه سانتی گراد حرارت داده می شوند، قابل تعمیم به تمام محصولات نیست.
چرا نرمی مفتول آرماتوربندی اهمیت دارد؟
در آرماتوربندی، مفتول باید در محل تقاطع میلگردها پیچیده و گره زده شود. به همین دلیل، شکل پذیری و انعطاف مفتول روی سرعت اجرای کار و کیفیت اتصال اثر دارد. مفتولی که برای این کار انتخاب می شود باید هنگام پیچش رفتار یکنواخت داشته باشد و در محل گره دچار شکست نشود. از طرف دیگر، میزان نرمی باید با قطر مفتول و شرایط تولید آن هماهنگ باشد. به همین دلیل، هنگام خرید نباید فقط قطر مفتول بررسی شود و وضعیت نرمی و قابلیت گره خوردن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
نرمی و شکل پذیری مفتول به عوامل مختلفی از جمله فرآیند کشش و عملیات حرارتی وابسته است. برای آشنایی با اثر عملیات حرارتی بر این ویژگی ها، مقاله تاثیر عملیات حرارتی بر مفتول سیاه و نرمی آن را مطالعه کنید.
آیا سیم نجاری را می توان برای آرماتوربندی استفاده کرد؟
این موضوع به مشخصات واقعی محصول بستگی دارد و نمی توان صرفا بر اساس عنوان «سیم نجاری» یا «سیم قالب بندی» درباره مناسب بودن آن برای آرماتوربندی تصمیم گرفت. اگر محصول از نظر قطر، نرمی، شکل پذیری و کیفیت ساخت برای بستن میلگرد مناسب باشد، می توان شرایط مصرف آن را بررسی کرد. اما برای پروژه ای که مفتول آرماتوربندی به صورت مشخص در نقشه یا مشخصات اجرایی مورد نیاز است، باید محصول مطابق الزامات پروژه تهیه شود. بنابراین جایگزین کردن دو محصول فقط به دلیل شباهت ظاهری یا جنس فولادی، تصمیم دقیقی نیست.
قیمت مفتول آرماتوربندی و سیم نجاری چگونه تعیین می شود؟
قیمت هر دو محصول به مشخصات واقعی آنها بستگی دارد و نمی توان قیمت را فقط بر اساس نام محصول تعیین کرد. در مفتول آرماتوربندی، قطر، وزن کلاف، کیفیت فولاد، شرایط تولید و نوع بسته بندی از عواملی هستند که می توانند روی قیمت اثر بگذارند. حجم سفارش و هزینه حمل نیز در هزینه نهایی خرید نقش دارند. برای سیم نجاری یا قالب بندی نیز قطر، وزن، نوع مفتول، شکل عرضه و کاربرد محصول باید هنگام استعلام مشخص شود. اگر هدف شما بررسی قیمت روز محصول است، صفحه قیمت مفتول آرماتوربندی اطلاعات مرتبط با عوامل موثر بر قیمت و نحوه استعلام را پوشش می دهد.
جمع بندی
مفتول آرماتوربندی و سیم نجاری یا قالب بندی ممکن است از نظر جنس فولادی و شکل عرضه شباهت هایی داشته باشند، اما عنوان محصول به تنهایی برای تعیین کاربرد و مشخصات فنی کافی نیست. مفتول آرماتوربندی برای بستن و ثابت نگه داشتن میلگردها در شبکه آرماتوری استفاده می شود و نرمی و قابلیت پیچش از ویژگی های مهم آن است. سیم نجاری یا قالب بندی نیز بسته به نوع محصول و مشخصات تولید می تواند در کارهای اجرایی دیگری استفاده شود.
همچنین نمی توان برای تمام مفتول های آرماتوربندی یک قطر ثابت، یک دمای ثابت برای عملیات حرارتی یا یک روش تولید یکسان تعیین کرد. مشخصات محصول باید بر اساس تولید، کاربرد و شرایط پروژه بررسی شود. استاندارد ASTM A853-19 نیز برای مفتول فولاد کربنی عمومی، شرایط تولید متفاوتی مانند کشش سخت و انواع شرایط آنیل را در نظر می گیرد.